Chuỗi bơm máu đảo ngược trong động mạch song thai (TRAPS)

 Twin Reversed Arterial Perfusion Sequence (TRAP Sequence)

Chuỗi bơm máu đảo ngược trong động mạch song thai (TRAPS)

 

Bs Võ Tá Sơn lược dịch từ CHOP

 

Chuỗi bơm máu đảo ngược trong động mạch song thai (TRAPS) là gì?

 

Chuỗi bơm máu đảo ngược trong động mạch song thai (TRAPS) là tình trạng CHỈ xảy ra ở các cặp song thai có chung bánh nhau (monochorionic - MC). Một thai, được gọi là “thai ký sinh”, "thai không tim", "thai TRAP", thiếu hệ thống tim có chức năng và nhận máu từ một thai khác đang phát triển bình thường, thường được gọi là “thai bơm”. Bởi vì chỉ có một trái tim đang bơm máu cho cả hai thai, tình trạng này đặt ra một nhu cầu rất lớn đối với tim của thai bơm, khiến thai bơm có nguy cơ bị suy tim.

 

Nếu TRAPS không được điều trị, thai bơm sẽ không sống sót trong 50% đến 75% trường hợp do suy tim. Khi thai ký sinh không thể sống và phát triển bất thường ngày càng lớn, nguy cơ đối với thai bơm tăng lên.

 

TRAPS cũng có thể liên quan đến tình trạng dư thừa nước ối, do lưu lượng máu đến thận tăng lên dẫn đến việc sản xuất quá nhiều nước tiểu của thai nhi (nguồn chính của nước ối). Sự tích tụ chất lỏng này có thể gây ra đa ối, khiến thai kỳ có nguy cơ bị vỡ ối sớm và sinh non.

 

“Đảo ngược tưới máu động mạch” được dùng để mô tả tình trạng này bởi vì dòng máu chảy ngược lại với nguồn cung cấp máu bình thường cho thai nhi. Trong TRAPS, máu đi vào cơ thể thai ký sinh bất thường thông qua động mạch rốn, [ở thai bình thường, động mạch này thường mang máu ra khỏi thai nhi và quay trở lại nhau thai]. Máu sau đó thoát ra qua tĩnh mạch rốn, [ở thai bình thường, tĩnh mạch rốn mang máu từ nhau thai đến thai nhi].

 

TRAPS xảy ra ở khoảng 1 phần trăm các trường hợp song thai một bánh nhau, với tỷ lệ 1 trên 35.000 ca sinh.

 

Nguyên nhân của TRAPS

 

TRAPS là một biến chứng hiếm gặp của song thai có chung bánh nhau. Mặc dù nguyên nhân chính xác vẫn chưa rõ ràng, TRAPS được cho là kết quả của sự thông nối bất thường giữa các mạch máu trong bánh nhau của cả hai thai.

 

Tình trạng này dường như không có tính gia đình và hiện tại không có báo cáo nào về sự tái phát trong cùng một gia đình.

 

Đánh giá và chẩn đoán TRAPS

 

Do nguy cơ quá tải đối với tim của thai bơm, các trường hợp TRAPS nên được đánh giá bằng siêu âm tim thai nhi, một loại siêu âm chuyên biệt cung cấp cái nhìn chi tiết về cấu trúc và chức năng của tim thai nhi. Dòng chảy động mạch đảo ngược trong thai ký sinh cũng nên được ghi lại bằng siêu âm Doppler màu.

 

Sự khác biệt về cân nặng của thai nhi giữa cặp song sinh là một yếu tố quan trọng để dự đoán kết cục. Nếu thai ký sinh nặng hơn 75% kích thước của thai bơm, thì thai bơm chết xảy ra trong 95% trường hợp.

 

Nguy cơ biến chứng thêm cho thai kỳ có liên quan đến kích thước của thai ký sinh. Hơn một nửa số thai kỳ có TRAPS sẽ có đa ối và 75% bị sinh non.

 

Nếu bạn được giới thiệu đến Trung tâm Chẩn đoán và Điều trị Thai nhi, bạn sẽ được lên lịch để đánh giá toàn diện trong một ngày. Trong lần khám đầu tiên này, bạn sẽ gặp nhiều thành viên trong nhóm, bao gồm cố vấn di truyền, điều phối viên y tá và chuyên gia y học về bà mẹ và thai nhi. Bạn cũng sẽ gặp một điều phối viên nghiên cứu để thảo luận về các nghiên cứu đang diễn ra. Đánh giá của bạn sẽ bao gồm nhiều xét nghiệm chẩn đoán, bao gồm siêu âm thai nhi có độ phân giải cao, siêu âm tim thai nhi và có thể là chọc ối xét nghiệm di truyền.

 

Kết quả kiểm tra của bạn và các lựa chọn điều trị cụ thể sẽ được thảo luận chi tiết vào ngày đánh giá của bạn. Nếu can thiệp bào thai được đề nghị, bạn có thể gặp một y tá thực hành tiên tiến để hoàn thành xét nghiệm trước phẫu thuật. Nhóm của chúng tôi ở đây để giúp đỡ và hỗ trợ bạn và gia đình bạn trong suốt quá trình này.

 

Điều trị TRAPS

 

TRAPS thường được điều trị bằng phẫu thuật bào thai xâm lấn tối thiểu. Mục tiêu của phẫu thuật bào thai là làm gián đoạn nguồn cung cấp máu từ thai bơm đến thai ký sinh. Điều này làm giảm nguy cơ suy tim cho thai bơm và tăng cơ hội sống sót của nó.

 

Điều trị TRAPS phụ thuộc vào số lượng túi ối hiện có. Trong trường hợp mang thai đôi có chung nhau thai và hai túi ối (1 bánh nhau, 2 buồng ối), việc điều trị bao gồm làm tắc dây rốn thai ký sinh bằng cách sử dụng thiết bị kim và năng lượng sóng cao tần (radiofrequency ablation). Ở những trường hợp mang thai có chung nhau thai và một túi ối (1 bánh nhau, 1 buồng ối), dây rốn cần được làm tắc mạch và cắt đôi ra do nguy cơ dây rốn bị xoắn vào dây rốn thai bình thường. Những thai kỳ này được điều trị bằng nội soi thai nhi và tắc mạch dây rốn bằng đốt lưỡng cực, sau đó cắt ngang dây rốn.

 

Sau khi xuất viện tại Trung tâm của chúng tôi, chúng tôi thường sắp xếp siêu âm theo dõi sau một tuần, sau đó bạn có thể quay lại bác sĩ giới thiệu của mình để tiếp tục chăm sóc và sinh nở.

 

ỨNG DỤNG ĐỐT BẰNG SÓNG CAO TẦN (RFA) TRONG ĐIỀU TRỊ BIẾN CHỨNG SONG THAI MỘT BÁNH NHAU

 

Đốt đông mạch máu bằng sóng cao tần (RFA) là một thủ thuật xâm lấn tối thiểu có thể được thực hiện trong tử cung đối với các trường hợp SONG THAI MỘT BÁNH NHAU, HAI BUỒNG ỐI trong đó một thai nhi bị bệnh nặng và thai nhi kia có nguy cơ tử vong hoặc chấn thương não vĩnh viễn. Trong những trường hợp này, cách hành động tốt nhất có thể là ngừng cung cấp máu cho thai nhi bị bệnh (bằng cách làm tắc dây rốn) để bảo vệ thai nhi khỏe mạnh.

 

Tại Trung tâm Chẩn đoán và Điều trị Thai nhi, RFA có thể được thực hiện thông qua thủ thuật kim xâm lấn tối thiểu trong phòng mổ với người mẹ được tiêm thuốc an thần vào tĩnh mạch.

 

Sau khi phẫu thuật, bạn sẽ được chuyển đến Đơn vị Hồi tỉnh trong thời gian hậu phẫu thông thường từ ba đến bốn giờ. Trong thời gian này, bạn được theo dõi cẩn thận các biến chứng. Các bà mẹ thường được khuyên nghỉ ngơi tại giường trong một tuần sau khi làm thủ thuật.

 

Sau khi xuất viện tại Trung tâm của chúng tôi, chúng tôi thường sắp xếp siêu âm theo dõi trong một tuần, sau đó bạn có thể quay lại bác sĩ giới thiệu của mình để được chăm sóc và sinh nở liên tục.

 

KỸ THUẬT ĐỐT ĐÔNG LƯỠNG CỰC MẠCH MÁU

 

Đốt đông lưỡng cực mạch máu dây rốn chọn lọc (BCC) là một thủ thuật xâm lấn tối thiểu có thể được thực hiện trong tử cung đối với những trường hợp THAI KỲ SONG THAI MỘT BÁNH NHAU mà một thai nhi bị bệnh nặng và thai nhi kia có nguy cơ tử vong hoặc chấn thương não vĩnh viễn. Trong những trường hợp này, cách hành động tốt nhất có thể là ngừng cung cấp máu cho thai nhi bị bệnh để bảo vệ thai nhi khỏe mạnh.

 

Tại Trung tâm Chẩn đoán và Điều trị Thai nhi, quy trình BCC được thực hiện trong tử cung bằng các dụng cụ nhỏ, rỗng gọi là trocar. Chúng được đưa qua bụng của người mẹ vào tử cung. Trong hầu hết các trường hợp, đội ngũ y tế của bạn sẽ hướng dẫn bạn đến Bệnh viện vào buổi sáng của thủ thuật, được thực hiện trong phòng mổ bằng cách sử dụng thuốc an thần tiêm tĩnh mạch cho người mẹ.

 

Khi thuốc mê đã có tác dụng, bụng của người mẹ được chuẩn bị bằng dung dịch kháng khuẩn và gây tê cục bộ trên da. Dưới sự hướng dẫn siêu âm vô trùng, hai trocar được đưa qua bụng của người mẹ và vào khoang ối. Sau đó, một CAMERA nhỏ (máy nội soi thai nhi) và một thiết bị đốt tắc mạch sẽ được đưa qua trocar vào khoang ối.

 

Thiết bị làm tắc mạch sẽ được sử dụng để ngăn dòng máu chảy đến cơ thể thai ký sinh. Sau khi dòng máu bị chặn, thiết bị đông máu được lấy ra và một cái kéo nhỏ được đặt qua trocar để cho phép cắt ngang dây rốn.

 

Sau khi phẫu thuật, bạn sẽ được chuyển đến Đơn vị Hồi tỉnh để theo dõi. Thời gian lưu trú hậu phẫu điển hình sau thủ thuật BCC là một đêm. Trong thời gian này, bạn được theo dõi cẩn thận các biến chứng. Các bà mẹ thường được khuyên nghỉ ngơi tại giường trong một tuần sau khi làm thủ thuật.

 

Sau khi rời khỏi trung tâm chăm sóc của chúng tôi, bạn có thể quay lại bác sĩ giới thiệu của mình để được chăm sóc và sinh nở liên tục.

 

Số ca đã làm và kết quả

 

Nhóm của chúng tôi tại Trung tâm Chẩn đoán và Điều trị Thai nhi CHOP chăm sóc một lượng lớn các trường hợp mang thai đôi một bánh nhau mỗi năm. Kể từ năm 1995, hơn 4.312 trường hợp đa thai phức tạp đã được chuyển đến Trung tâm Chẩn đoán và Điều trị Thai nhi, trong đó có 242 trường hợp được chuyển đến vì TRAPS.

 

Kinh nghiệm này giúp chúng tôi liên tục mở rộng hiểu biết về những trường hợp mang thai phức tạp này và khả năng phân biệt giữa các tình trạng như TRAPS, thai chậm tăng trưởng trong tử cung có chọn lọc (sIUGR hoặc sFGR), chuỗi đa hồng cầu - thiếu máu song thai (TAPS) và hội chứng truyền máu song thai (TTTS) ).

 

Tham khảo

 

[*] https://www.chop.edu/conditions-diseases/twin-reversed-arterial-perfusion-sequence-and-bipolar-cord-coagulation-for-acardiac-acephalic-twins